Zümrüt Rize Gazetesi

HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜ

HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜ
Suna TÜRKOĞLU( sunaturkoglu1@gmail.com )
22 Haziran 2022 - 11:52

Hak ve özgürlük kavramları , günlük dilde eş anlamlı kelimeler gibi kullanılmakta ise de ,aslında hem hukuki hem de felsefi anlamda farklı kavramlardır.

Hak kavramı hukuki anlamda hukukun, adaletin gerektirdiği ve birine ayırdığı kazanım veya kazanç olarak tanımlanırken; felsefi olarak hukuka uygunluk ve adalet anlamında kullanılmaktadır.

Özgürlük ise hukuki olarak herhangi bir koşulla sınırlanmama,zorlamaya ,kısıtlamaya bağlı olmaksızın düşünme ve davranma durumudur. Bir felsefe terimi olarak da insanın her türlü dış etkiden bağımsız olarak kendi istencine ve kendi düşüncesine göre karar verme durumunu ifade etmektedir.

Özgürlük yalnızca sözlük anlamı ile değerlendirilebilecek bir kavramdan çok daha öte , çok daha geniş anlamlar içermektedir. Bu nedenledirki insanlık, tarihin ilk dönemlerinden günümüze kadar ve ulaştığımız bu modern çağın teknolojik karmaşası içinde hala anlam arayışındadır.Günümüzde hukuk , felsefe ve kişisel gelişim ile iletişim alanında hala özgürlük kavramı üzerinde çok yoğun çalışmalar yapılmakta ve farklı teoriler üretilmektedir.

Çok çok eskilere gitmeden, 1215 yılında imzalanmış bir İngiliz belgesi olan Magna Carta ;1776 daki Amerikan Bağımsızlık Bildirgesi; 1789 Fransız ihtilalinin temelini oluşturan , demokrasi ve özgürlükler sebep gösterilerek yayınlanan İnsan ve Yurttaş Hakları Bildirisi;1948 de Birleşmiş Milletler İnsan Haklar Komisyonunun hazırlayıp,Birleşmiş Milletler Genel Kurulunun Paris’te yapılan oturumunda kabul edilen İnsan Hakları Evrensel Beyannamasi; 4 Kasım 1950 de Avrupa konseyi üyelerinin üzerinde anlaştıkları Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi temel hak ve özgürlükleri uluslararası alanda ilan eden ve koruma altına alan temel metinlerdir.

Türkiye Cumhuriyeti Anayasası ise hak ve hürriyet kavramları üzerinden kurallarını belirlemekte ve temel hak ve hürriyetlerin niteliğini 12.maddesinde’Herkes,kişiliğine bağlı,dokunulmaz,devredilmez, vazgeçilmez temel hak ve hürriyetlere sahiptir.’hükmüyle ifade etmektedir.

Anayasa İkinci Bölümünün onüçüncü kısmında hakların korunması ile ilgili hükümlere yer vermekte ve 36. Maddesinde kendi kavramlarıyla ‘ Hak arama hürriyeti’ ni açıklamaktadır.

Benim ‘Hak arama özgürlüğü’ Anayasanın ise’ Hak arama hürriyeti ‘ olarak ifade ettiği husus ,anılan 36. Maddede’Herkes, meşru vasıta ve yollardan faydalanmak suretiyle yargı marcileri önünde davacı veyadavalı olarak iddia ve savunma ile adil yargılanma hakkına sahiptir.’şeklinde yer almaktadır. Maddede yer alan ‘adil yargılanma hakkı’ 3.10.2001 tarihinde 4709 sayılı Kanunla maddeye eklenmiştir ve bugün artık hak arama özgürlüğünün can damarını oluşturmaktadır.

Herkes adil yargılanma hakkına sahiptir ve hak arama özgürlüğü her bireyin makul süre içerisinde, bağımsız ve tarafsız bir mahkemede , hakkaniyete uygun bir biçimde ve kamuya açık olarak yargılanma özgürlüğünü ifade etmektedir.

Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi, Mahkemenin yargı yetkisini kabul eden ülkelerdeki adil olmayan binlerce yargılamayı vurgulayarak kararlarında adil yargılanma hakkını gündeme getirmiş ve birçok ülkeyi bu nedenle sorumlu tutmuştur.

Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın 148. Maddesine 5982 sayılı kanunla eklenen’Herkes,Anayasada güvence altına alınmış temel hak ve özgürlüklerinden, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi kapsamındaki herhangi birinin kamu gücü tarafından ihlal edildiği iddiasıyla Anayasa Mahkemesine başvurabilir.’ hükmüyle ; bireysel başvuru yolunu açarak hak arama özgürlüğünü daha somut bir hale getirmiştir.

Bu maddede görüldüğü üzere Anayasa da ‘ özgürlük’ kavramını kullanmış ve bence kavram böylece daha derinleşmiştir.

Hak arama özgürlüğünün somut yansımalarına bir sonraki yazımızda değinmek üzere diyorum.

Sitemizde yayımlanan haberlerin her türlü hakkı Zümrüt Rize Gazetesi'ne ait olup, izinsiz ve kaynak gösterilmeksizin kullanılamaz.

hack forumwarezwebmaster forumuhack haberhack forumhack forum